Bugünkü makalemde Windows 2000, Windows XP, Windows Server 2003 ve Windows Vista'da kullanılan ortam değişkenlerinden (environment variables) bahsedeceğim. Ortam değişkenlerini kısaca tanımladıktan sonra işletim sistemlerinde kullanılan ortam değişkenlerinin bir listesini yayınlayacağım.
Hakkında
Ortam değişkenleri tüm işletim sistemlerinde kullanılan bir özelliktir. Bu değişkenlerin bazılarını command prompt, bir batch dosyası ya da Adres çubuğu olarak tanımlayabiliriz. Microsoft ortam değişkenlerini aşağıdaki gibi tanımlıyor:
Ortam değişkenleri, sürücü, yol veya dosya adı ile ilgili bilgi içeren kayıtlardır. Çeşitli programların eylemlerini kontrol ederler. Örneğin; TEMP ortam değişkeni, programların geçici dosyaları hangi lokasyonda saklayacağını belirtir.
Ortam değişkenleri iki kategori halinde bulunur. Bunlar Local (Lokal) ve System (Sistem) kategorileridir:- Lokal değişkenler kullanıcı sisteme giriş yaptığında ayarlanır ve sadece giriş yapan kullanıcı ile ilgilidir. Örneğin; %APPDATA%
- Sistem değişkenleri ise Windows işletim sistemi ile ilgilidir. Örneğin; %SYSTEMROOT%
Not: Listedeki değişkenleri büyük harf ile yazdım. Ancak bu değişkenler büyük-küçük harf duyarlılığına sahip değil. Değişkenleri çağırırken harf case-sensitive özelliğine ve yüzde işaretlerine dikkat etmelisiniz. Örneğin;
C:\Documents and Settings\%username%\Application Data
İsterseniz, bu değişkenleri klavyenizdeki Windows ile R tuşlarına birlikte basarak (Windows Key+R) ve daha sonra gelen pencereye ilgili komutu yazarak istediğiniz konuma erişebilirsiniz.
Liste
Listeyi daha kolay görüntüleyebilmeniz için alfabetik olarak sıraladım.
%ALLUSERSPROFILE% - Local
All Users Profile (tüm kullanıcıların profilinin) lokasyonu getirir.
%APPDATA% - Local
Uygulamaların veri depoladığı lokasyonu getirir.
%CD% - Local
Mevcut dizin yapısını getirir.
%CMDCMDLINE% - Local
Mevcut cmd.exe uygulamasını başlatmak için gerekli olan komut satırını getirir.
%CMDEXTVERSION% - System
Command Processor Extensions (komut işlemcisi uzantılarının) sürüm numarısını getirir.
%COMPUTERNAME% - System
Bilgisayarın adını belirtir.
%COMSPEC% - System
Command shell executable (komut kabuk uygulaması) için lokasyonu getirir.
%DATE% - System
Güncel tarihi belirtir. date/t komutu ile aynı formatı kullanır. Cmd.exe tarafından oluşturulur.
%ERRORLEVEL% - System
Son kullanılan kod ile ilgili hata kodunu getirir. Sıfır olmayan bir değer varsa genellikle bir hata olduğu belirtilir.
%HOMEDRIVE% - System
Kulnacının merkez dizini için (home directory) hangi lokal iş istasyonu sürücü harfinin bağlı olduğu belirtilir. Kullanıcı için home directory Local Users and Groups (Yerel Kullanıcılar ve Gruplar) alanında ayarlanır.
%HOMEPATH% - System
Home Directory için tam path'i belirtir. Kullanıcı için home directory Local Users and Groups (Yerel Kullanıcılar ve Gruplar) alanında ayarlanır.
%HOMESHARE% - System
Kullanıcının paylaşımlı merkez dizini için path'i belirtir. Kullanıcı için home directory Local Users and Groups (Yerel Kullanıcılar ve Gruplar) alanında ayarlanır.
%LOGONSEVER% - Local
Mevcut oturum için domain controller adını getirir.
%NUMBER_OF_PROCESSORS% - System
Bilgisayarda kurulu olan işlemci sayısını belirtir.
%OS% - System
İşletim sistemi adını belirtir. Windows 2000 işletim sistemi adını Windows_NT şeklinde gösterir.
%PATH% - System
Çalıştırılabilir dosyalar için arama yolunu belirtir.
%PATHEXT% - System
İşletim sisteminde tanımlı olan dosya uzantılarının listesini belirtir.
%PROCESSOR_ARCHITECTURE% - System
İşlemci çipi ile ilgili değerleri gösterir. Değerler: x86, IA64.
%PROCESSOR_IDENTIFIER% - System
İşlemci ile ilgili tanımlama bilgisi içerir.
%PROCESSOR_LEVEL% - System
Bilgisayarda kullanılan işlemci ile ilgili model numarasını gösterir.
%PROCESSOR_REVISION% - System
İşlemcinin revizyon numarasını belirtir.
%PROMPT% - Local
Komut satırı ayarlarını getirir. Cmd.exe tarafından oluşturulur.
%RANDOM% - System
0 ile 32767 arasında rastgele bir numara getirir. Cmd.exe tarafından oluşturulur.
%SYSTEMDRIVE% - System
Windows XP kök dizininin yer aldığı sürücüyü getirir. (başka bir deyişle system root).
%SYSTEMROOT% - System
Windows XP kök dizini lokasyonunu getirir.
%TEMP% and %TMP% - System and User
Giriş yapan kullanıcılarla ilgili kullanılan uygulamaların geçici dosyalarının saklandığı temp dizinlerini getirir. Bazı uygulamalar TEMP dizinine ihtiyaç duyarken bazıları da TMP dizinine ihtiyaç duyar.
%TIME% - System
Geçerli saati belirtir. time /t ile aynı formatı kullanır. Cmd.exe tarafından oluşturulur.
%USERDOMAIN% - Local
Kullanıcı hesabının yer aldığı domaini getirir.
%USERNAME% - Local
Oturum açan kullanıcının kullanıcı adını getirir.
%USERPROFILE% - Local
Mevcut kullanıcı için profil lokasyonunu belirtir.
%WINDIR% - System
İşletim sistemi dizininin lokasyonunu getirir.
Kaynaklar:
Saman’s Big Ole List Of Windows Environmental Variables
Ortam Değişkenleri Ekleme veya Değiştirme